Genogram to mapa relacji rodzinnych. Dowiedz się, jak go narysować i jak ja go wykorzystuję w hipnoterapii i ustawieniach systemowych.
Czym jest genogram?
Genogram to rozszerzona forma drzewa genealogicznego, która nie tylko pokazuje więzy krwi, ale też relacje emocjonalne, konflikty, lojalności i tajemnice rodzinne.
Monica McGoldrick, autorka klasycznej książki Genograms: Assessment and Intervention (1985), pisała:
„Genogram pozwala zobaczyć dynamikę rodzinną w sposób, którego słowa nie są w stanie oddać.”
Genogram stosuje się w terapii systemowej, ustawieniach rodzinnych, a także w hipnoterapii – bo to narzędzie otwiera drzwi do zrozumienia, jak przeszłość wpływa na teraźniejszość.
Po co robi się genogram?
W praktyce terapeutyczno-wspierającej genogram daje kilka istotnych korzyści:
- Świadomość wzorców międzypokoleniowych – widzimy, jak powtarzają się konflikty, uzależnienia czy choroby.
- Zrozumienie lojalności rodzinnych – dostrzegamy tajemnice i historie „wykluczonych” osób, które nadal oddziałują na system.
- Źródła emocji – lęki i napięcia często mają swoje korzenie w historii wcześniejszych pokoleń.
- Zasoby rodzinne – genogram pokazuje też wartości, talenty i siłę przekazaną przez przodków.
Psycholog Beata Ziębińska podkreśla, że genogram to fotografia systemu rodzinnego – pomaga rozpoznać, co warto utrzymać, a co zmienić.
Jak wygląda genogram?
W genogramie stosuje się proste symbole:
■ kwadrat – mężczyzna,
● kółko – kobieta,
⸺ linie – pokazują bliskość, dystans, konflikty, zerwanie więzi,
dodatkowe znaki – choroby, uzależnienia, ważne wydarzenia.
To właśnie te linie i znaki sprawiają, że genogram to coś więcej niż zwykłe drzewo genealogiczne.
Ćwiczenie: narysuj swój genogram
Spróbuj zrobić własny genogram – to ćwiczenie daje zaskakujące odkrycia.
1. Zaznacz siebie na środku kartki.
2. Dodaj rodziców, rodzeństwo, partnera/partnerkę i dzieci.
3. Rozszerz do trzech pokoleń – włącz dziadków i pradziadków.
4. Użyj linii i symboli, by pokazać relacje (bliskość, konflikty, zerwanie).
5. Dodaj ważne fakty: rozwody, choroby, uzależnienia, utraty.
6. Zobacz całość: jakie wzorce się powtarzają?
Uwaga: to ćwiczenie może wywołać emocje. Jeśli poczujesz, że robi się zbyt intensywnie – warto kontynuować w bezpiecznym otoczeniu terapeutycznym.
Genogram w hipnoterapii
W hipnoterapii genogram staje się narzędziem do pracy wewnętrznej. Klient w stanie transu może:
- spotkać symbolicznie swoich przodków,
- odczuć ukryte lojalności i emocje,
- uwolnić się od schematów przekazywanych z pokolenia na pokolenie.
Dzięki temu praca z genogramem nie kończy się na analizie – przechodzi w głębokie doświadczenie i transformację.
Genogram i ustawienia systemowe na figurkach
W pracy ustawieniowej genogram można „przenieść w przestrzeń”. Figurki terapeutyczne ustawione na stole pokazują, co widać i czego nie widać w rodzinie.
Niewidoczna w rysunku historia nagle staje się „odczuwalna” w ustawieniu.
Klient dostrzega, gdzie w systemie brakuje miejsca, a gdzie jest napięcie.
To, co było ukryte, można wreszcie nazwać i zmienić.
Takie połączenie – genogram + hipnoterapia + figurki terapeutyczne – tworzy potężne narzędzie pracy: świadomość intelektualna spotyka się z przeżyciem i działaniem.
Dlaczego warto przyjrzeć się genogramowi w gabinecie?
Genogram może być punktem wyjścia do dalszej pracy. Zacznij w domu, skończ w gabinecie:
- zyskujesz jasność, jak wyglądają Twoje więzi,
- odkrywasz ukryte mechanizmy, które wpływają na Twoje życie,
- masz możliwość przeżycia i transformacji poprzez hipnozę i ustawienia.
Jak pisała McGoldrick: jedno spojrzenie na genogram może dać więcej wglądu niż godziny rozmów.
Podsumowanie
Genogram to nie tylko narzędzie diagnostyczne. To sposób, by zobaczyć siebie na tle rodziny – z całym jej bagażem, ale i zasobami. W połączeniu z hipnoterapią i ustawieniami systemowymi na figurkach genogram staje się mapą prowadzącą do zmiany.
Chcesz odkryć, co Twój genogram mówi o Tobie? Zapraszam do gabinetu. Wspólnie przeanalizujemy Twój system rodzinny i – korzystając z hipnoterapii oraz ustawień na figurkach – poszukamy drogi do zmiany i uwolnienia.
Bibliografia
McGoldrick, M., Gerson, R., Shellenberger, S. (1985). Genograms: Assessment and Intervention. Wyd. Norton & Company. (wyd. polskie: Genogramy. Rozpoznanie i interwencja, Zysk i S-ka, 2007).
Ziębińska, B. (2014). Genogram jako narzędzie badania relacji rodzinnych. W: Rodzina w nurcie współczesnych przemian. Uniwersytet Łódzki.
Wajda, Z. (2017). Genogram in therapeutic work with people threatened of social exclusion. Roczniki Pedagogiczne, 9(44).